Po raz pierwszy odbyło się publiczne wysłuchanie kandydatów na Szefa KBW
11 lutego 2025 roku odbyło się w Sejmie pierwsze w historii publiczne wysłuchanie kandydatów na stanowisko Szefa Krajowego Biura Wyborczego (KBW).
To bardzo ważna zmiana w sposobie powoływania osób pełniących kluczowe funkcje związane z organizacją wyborów. Do tej pory ten proces był całkowicie nieprzejrzysty – odbywał się za zamkniętymi drzwiami, bez udziału opinii publicznej, organizacji społecznych czy mediów. Teraz po raz pierwszy mogliśmy zobaczyć, kto ubiega się o to stanowisko, posłuchać, co ma do powiedzenia i poznać ich doświadczenie.
KBW. Co to za urząd i dlaczego jest ważny?
Krajowe Biuro Wyborcze to instytucja, która wspiera Państwową Komisję Wyborczą (PKW) w organizacji i przeprowadzaniu wszystkich wyborów oraz referendów w Polsce. Biuro odpowiada za ich przygotowanie techniczne i logistyczne – od druku kart wyborczych, przez szkolenie komisji, aż po liczenie głosów. To od jego sprawności i rzetelności zależy w dużym stopniu, czy wybory w Polsce są przeprowadzone uczciwie i profesjonalnie.
Szef KBW to osoba, która zarządza całą instytucją i odpowiada za jej funkcjonowanie. Musi być więc nie tylko doskonałym menadżerem, ale również osobą posiadającą wiedzę, niezależną i cieszącą się zaufaniem publicznym. Sposób, w jaki wybiera się tę osobę, ma ogromne znaczenie – także symboliczne.
Wysłuchanie jako efekt apeli strony społecznej
Do zmiany procedury przyczyniły się liczne apele ze strony organizacji pozarządowych, które od lat działają na rzecz przejrzystości procesów wyborczych. Wśród nich były również organizacje zrzeszone w Koalicji Wybory, które już wcześniej zabiegały o podobne standardy przy innych ważnych nominacjach publicznych.
Organizacje te domagały się, aby nabór był otwarty i jawny, a obywatele i obywatelki mogli poznać kandydatów i kandydatki na Szefa KBW, zanim decyzja zostanie podjęta. Apelowały o przeprowadzenie publicznego wysłuchania i zapewnienie, że wybór ten będzie miał charakter merytoryczny, a nie polityczny.
Jak przebiegało wysłuchanie?
Publiczne wysłuchanie odbyło się w Sejmie z udziałem członków i członkiń Państwowej Komisji Wyborczej, przedstawicieli i przedstawicielek sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz zaproszonych organizacji społecznych.
Podczas spotkania kandydaci i kandydatki przedstawili swoje doświadczenie zawodowe, wizje funkcjonowania KBW oraz odpowiadali na pytania. Poruszano m.in. kwestie bezpieczeństwa systemów informatycznych, dostępności lokali wyborczych dla osób z niepełnosprawnościami, przejrzystości procedur i edukacji wyborczej.
Dzięki transmisji online każdy zainteresowany mógł śledzić przebieg wysłuchania i samodzielnie ocenić, kto najlepiej nadaje się na to stanowisko. To zupełnie nowa jakość – krok w stronę transparentności i budowania zaufania obywateli.
Co dalej?
Teraz to Państwowa Komisja Wyborcza podejmie decyzję o wyborze nowego Szefa KBW spośród kandydatów i kandydatek zaprezentowanych podczas wysłuchania. Niezależnie od wyniku, już sam fakt przeprowadzenia otwartego procesu jest ogromnym sukcesem społecznym.
Koalicja Wybory z satysfakcją przyjmuje ten krok i traktuje go jako ważny precedens. Pokazuje on, że możliwa jest zmiana praktyki powoływania osób publicznych – tak, aby odbywało się to w sposób uczciwy, jawny i otwarty na głos społeczeństwa obywatelskiego.
To wydarzenie może stać się wzorem dla innych procesów nominacyjnych – np. przy wyborze Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Prezesa UODO czy członków Państwowej Komisji Wyborczej.