Dziwne owady w Mielcu, czyli jak mieszka┼äcy walcz─ů o czystsze powietrze.

ÔÇ×Truj─ů nas za przyzwoleniem w┼éadz miasta i pa┼ästwa. To pogwa┼écenie praw cz┼éowiekaÔÇŁ. ÔÇ×Jak tylko wsta┼éam o sz├│stej, od razu kaszel, drapanie w gardle, duszno┼Ťci, b├│l g┼éowy. Faszeruj─Ö si─Ö tabletkamiÔÇŁ, ÔÇ×Pracuj─Ö obok i wiem, jak to ┼Ťmierdzi. TragiczneÔÇŁ – pisz─ů mieszka┼äcy Mielca na Facebooku lokalnego stowarzyszenia Specjalna Strefa Ekologiczna.Skargi dotycz─ů jednego z najwi─Ökszych producent├│w p┼éyt wi├│rowych w Europie – firmy Kronospan, kt├│ra w Mielcu ma jeden z zak┼éad├│w.

– Zanieczyszczaj─ů powietrze formaldehydem i innymi substancjami, wdychamy ca┼é─ů tablic─Ö Mendelejewa – m├│wi Szymon Ryniewicz, aktywista z ruchu Alarm Antysmogowy, kt├│ry wsp├│┼épracuje ze Specjaln─ů Stref─ů Ekologiczn─ů.

Dzia┼éaj─ů w kilkana┼Ťcie os├│b. Organizuj─ů protesty. Jeden z najwi─Ökszych odby┼é si─Ö wiosn─ů.
Wtedy na ulice wysz┼éo 15 tysi─Öcy os├│b. Dla 60-tysi─Öcznego Mielca to ogromna liczba. – Fabryka istnieje od 20 lat, ale dopiero od dw├│ch lat mieszka┼äcy zacz─Öli aktywnie walczy─ç. W dobie medi├│w spo┼éeczno┼Ťciowych znacznie ┼éatwiej
si─Ö skrzykn─ů─ç – m├│wi Ryniewicz.

Mielczanie domagaj─ů si─Ö od w┼éadz wojew├│dztwa i w┼éadz krajowych pomocy w walce z truj─ůcym zak┼éadem. – Samorz─ůd niby zna spraw─Ö, robi kontrole, ale nie ma to prze┼éo┼╝enia na realn─ů popraw─Ö sytuacji. Broni si─Ö tym, ┼╝e nie ma uprawnie┼ä, by zamkn─ů─ç fabryk─Ö. Kronospan z kolei zamontowa┼é filtry i chwali si─Ö, ┼╝e zredukowa┼é emisj─Ö zanieczyszcze┼ä, ale ┼Ťmierdzi, jak wcze┼Ťniej, wi─Öc ludzie mu nie wierz─ů. Mieszka┼äcy ulic, le┼╝─ůcych najbli┼╝ej fabryki, znajduj─ů na swoich posesjach dziwne owady, kt├│rych nigdy w ┼╝yciu nie widzieli; na samochodach osadza si─Ö chemiczny py┼é, a pediatrzy odnotowuj─ů wzrost zachorowa┼ä na zapalenie dr├│g oddechowych i alergii u dzieci – opowiada aktywista.

I dodaje, ┼╝e w innych krajach Europy fabryki radz─ů sobie z tym problemem. – Bo obowi─ůzuj─ů je wysokie normy, do kt├│rych fabryka musi si─Ö stosowa─ç. Kronospan to bogaty zak┼éad, gdyby tylko chcia┼é, m├│g┼éby zainstalowa─ç system, kt├│ry naprawd─Ö zredukuje poziom zanieczyszcze┼ä w powietrzu. Ale po co wydawa─ç pieni─ůdze, je┼Ťli w┼éadze tego nie wymagaj─ů?

Czytaj: Smog. Sprawa mieszka┼äc├│w czy samorz─ůdu?

Ryniewicz przyznaje, ┼╝e dzia┼éacze spo┼éeczni czuj─ů si─Ö bezsilni. – ┼╗aden z obecnych kandydat├│w na prezydenta miasta nie podj─ů┼é tematu, nie zaproponowa┼é konkretnych dzia┼éa┼ä. A zwyk┼éy obywatel mo┼╝e tylko protestowa─ç. W czerwcu odby┼éa si─Ö kolejna manifestacja, tak┼╝e na kilkana┼Ťcie tysi─Öcy os├│b, i zn├│w nic si─Ö nie zmieni┼éo. Ale ludzie nie odpuszcz─ů. Niekt├│rzy aktywi┼Ťci postanowili wystartowa─ç w wyborach samorz─ůdowych. W kilka os├│b niewiele zmieni─ů, ale mo┼╝e b─Ödzie to pocz─ůtek zmian w przysz┼éo┼Ťci. Na pewno te┼╝ przy nast─Öpnych wyborach krajowych wystawimy rz─ůdz─ůcym dzi┼Ť parlamentarzystom czerwon─ů kartk─Ö.

R├│wnie┼╝ w innych polskich miastach coraz cz─Ö┼Ťciej si─Ö m├│wi o zanieczyszczonym powietrzu. We Wroc┼éawiu o popraw─Ö jego stanu walczy stowarzyszenie Akcja Miasto. – Jako┼Ť─ç powietrza to absolutny priorytet. W Wroc┼éawiu nie jest ona mo┼╝e tak fatalna jak w Krakowie czy Nowej Rudzie, ale zdarzaj─ů si─Ö dni, szczeg├│lnie w zimie, kiedy normy s─ů znacznie przekroczone. By┼é te┼╝ jeden dzie┼ä w lutym tego roku, kiedy Wroc┼éaw by┼é najbardziej zanieczyszczonym du┼╝ym miastem na ┼Ťwiecie – m├│wi Jakub Nowotarski, prezes stowarzyszenia. Uwa┼╝a, ┼╝e dla w┼éadz miasta walka ze smogiem nie jest priorytetem. – Cho─ç w mie┼Ťcie obowi─ůzuje ustawa antysmogowa, ┼Ťrodki przeznaczane na dofinansowania do wymiany piec├│w s─ů ┼╝enuj─ůco niskie, rz─Ödu kilkunastu milion├│w z┼éotych.Dla por├│wnania, w Krakowie to 100 milion├│w. W 2023 r. we Wroc┼éawiu wchodzi zakaz palenia w─Öglem. Najbli┼╝sze 4 lata powinny by─ç latami ci─Ö┼╝kiej pracy, wymiany piec├│w, a nasz magistrat nawet nie wie, ile tych piec├│w jest. Na Politechnice Wroc┼éawskiej szacuj─ů, ┼╝e ok. 30-50 tysi─Öcy. Wymieni─ç wszystkie to nie jest ┼éatwa sprawa, ale urz─Ödnicy dzia┼éaj─ů wed┼éug zasady: ÔÇ×jako┼Ť to b─ÖdzieÔÇŁ.

Diagnozujemy to jako brak woli politycznej do zmian. Na pewno temat smogu będzie ważny w końcówce kampanii
wyborczej. Jak przyjdzie ch┼éodniejszy poranek, oka┼╝e si─Ö, ┼╝e problem powraca. Wtedy zobaczymy, co kandydaci maj─ů do powiedzenia. Zmiany musz─ů zaj┼Ť─ç, inaczej w 2023 r. oka┼╝e si─Ö, ┼╝e mamy martwe prawo.